વિશિષ્ઠ અવરોધ અથવા અવરોધકતા :
વિશિષ્ટ અવરોધ (Resistivity) શું છે?
વિશિષ્ટ અવરોધ (Resistivity) એ વિદ્યુત પ્રવાહના પ્રવાહ માટે પદાર્થ દ્વારા થતું પ્રતિકારનું માપન છે. તેની એકમ છે Ohm-meter (Ω·m). પદાર્થની લંબાઈ (Length) અને ક્ષેત્રફળ (Area) એ અવરોધકતાને પ્રભાવિત કરે છે. Resistivity એ પદાર્થના મુખ્ય ગુણધર્મો પૈકીનું એક છે, જે તેની Electrical Conductivity સાથે સંકળાયેલું છે.
- ρ = Resistivity (વિશિષ્ટ અવરોધ)
- R = Resistance (અવરોધ)
- A = Area (વિસ્તાર)
- L = Length (લંબાઈ)
વિદ્યુત અવરોધ (Electrical Resistance) અને વિશિષ્ટ અવરોધ વચ્ચેનો સંબંધ
Resistance (R) અને Resistivity (ρ) નો સીધો સંબંધ છે. જ્યારે પદાર્થની લંબાઈ વધે છે, તો અવરોધ વધે છે, અને જ્યારે ક્ષેત્રફળ વધે છે, તો અવરોધ ઘટે છે.
રેસિસ્ટિવિટી અને તાપમાન (Resistivity vs Temperature)
Resistivity તાપમાન પર નિર્ભર છે. સામાન્ય રીતે, તાપમાન વધતા તાંબાં (Copper) અને એલ્યુમિનિયમ (Aluminum) જેવા સુચાલકોમાં રેસિસ્ટિવિટી વધે છે. વળી, કેટલાક પદાર્થો જેવા કે અર્ધસુચાલક (Semiconductors) તાપમાન વધતા ઓછું અવરોધ દર્શાવે છે.
તાંબાનું વિશિષ્ટ અવરોધ (Resistivity of Copper)
તાંબું ખૂબ જ ઓછું Resistivity ધરાવતું પદાર્થ છે, જેનાથી તે વિદ્યુત તારોમાં વપરાય છે.
- Resistivity of Copper: 1.68 × 10⁻⁸ Ω·m
અવરોધકતા (Resistance) ના પ્રકાર
- વિશિષ્ટ અવરોધ (Specific Resistance): પદાર્થની લંબાઈ અને વિસ્તારના આધાર પર અવરોધ.
- વિદ્યુત અવરોધ (Electrical Resistance): વિદ્યુત પ્રવાહને પ્રતિરોધ કરવા પદાર્થની ક્ષમતા.
- અસ્થાયી અવરોધ (Variable Resistance): પદાર્થના ગતિશીલ અવરોધ.
લંબાઈ અને વિસ્તાર પર અવરોધનો પ્રભાવ
- પદાર્થની લંબાઈ વધે છે, તો Resistance (R) વધારે થશે.
- પદાર્થનું વિસ્તાર વધે છે, તો Resistance (R) ઓછું થશે.
નિષ્કર્ષ (Conclusion)
વિશિષ્ટ અવરોધ (Resistivity) એ વિદ્યુત પ્રવાહ માટે મહત્વપૂર્ણ પદાર્થ છે. તેની પરિમાણક્ષમતા અને તાપમાન પરનો પ્રભાવ વિદ્યુત ઉપકરણોની ડિઝાઇન માટે મહત્વ ધરાવે છે. જો Resistance અને Resistivityનો સરખો ઉપયોગ થાય, તો તે વિદ્યુત ચક્ર માટે શ્રેષ્ઠ કાર્યક્ષમતા પૂરી પાડે છે.
No comments:
Post a Comment